Kara umowna za opóźnienie, czyli jak zabezpieczyć umowę?

Posted under Kontrakty IT, Prawnik IT, Umowy IT On By Łukasz

Każda umowa posiada stałe elementy, o których musimy pamiętać. Warto też pamiętać, że do umowy można dodać również klauzule, które nie są obowiązkowe. Mają one różny charakter. Najczęściej jednak służą efektywnemu wykonaniu swoich zobowiązań przez jej strony. Z dzisiejszego wpisu dowiesz się jak odpowiednio zabezpieczyć wykonanie umowy przez drugą stronę poprzez wprowadzenie do jej postanowień kary umownej za opóźnienie.

Kara umowna za opóźnienie – podstawy prawne

Każdy, w ramach prowadzenia działalności gospodarczej, z pewnością spotkał się z kwestią kar umownych za opóźnienie. Obok weksla, zastawu rejestrowego czy hipoteki jest to jeden ze sposobów na zabezpieczenie wykonania umowy. Przedsiębiorcy bardzo często boją się tego rodzaju postanowień w umowach. Wbrew pozorom, kara umowna za opóźnienie nie może obejmować wszystkiego.

Warto w tym celu spojrzeć do przepisów Kodeksu cywilnego w tym zakresie. Kara umowna KC znajdziesz w artykułach 483 i 484 KC.

Można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązanie niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

Co można zabezpieczyć karą umowną?

Musisz pamiętać, że zgodnie z wyżej przytoczonym przepisem, karę umowną za opóźnienie można zastrzec jedynie w konkretnego rodzaju przypadkach. Zgodnie z prawem może ona zostać ustalona jedynie w celu naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. Oznacza to, że obowiązek drugiej strony, którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie ma być podstawą do zapłaty kary, nie może polegać na zapłacie określonej sumy pieniężnej.

Na przykładzie umowy o dzieło, możesz więc zastrzec karę umowną za opóźnienie w wypadku nieterminowego wykonania dzieła ale już nieważne będzie postanowienie nakazujące zapłatę kary umownej za opóźnienie w wypadku nieterminowej zapłaty wynagrodzenia za to dzieło. Kara umowna często stosowana jest również w umowach o zachowaniu poufności (NDA) na wypadek ujawnienia informacji poufnych przez podmiot zobowiązany do zachowania ich w tajemnicy.

Jak określić wysokość kary umownej?

W umowie należy jasno określić wysokość kary umownej za opóźnienie.

W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody.

Określenie wysokości kary może odbyć więc poprzez wskazanie określonej sumy, jak również poprzez wskazanie kryteriów, dzięki którym możliwe będzie wskazanie tej sumy. Częstym rozwiązaniem jest wprowadzenie kary stanowiącej określony procent wartości umowy lub też iloczyn określonej stawki i ilości dni zwłoki.

Kara umowna za opóźnienie

Jak widzisz kara umowna za opóźnienie nie jest mocno skomplikowaną instytucją prawną stosowaną w celu zabezpieczenia umowy. Warto pamiętać o jednej pułapce, na którą trzeba uważać przy przygotowywaniu projektu swojej umowy. Zgodnie z Kodeksem cywilnym:

Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły.

Często spotykam się z umowami, których autorzy zapominają o tym przepisie. Łatwo wyobrazić sobie sytuację,  w której kwota uzyskana z zapłaty kara umownej nie wystarczy na pokrycie szkody. Warto profilaktycznie zastrzec, że możliwe będzie dochodzenie odszkodowania przewyższającego wysokość zastrzeżonej kary umownej na zasadach ogólnych.

Warto przyjrzeć się umowom, które stosujesz w swojej firmie i przeanalizować, czy dobrze zabezpieczają Twoje interesy.